محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1181

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

رفت - ايجاد مدرسه در فرانسه به جهت كرها و گنگ‌ها ، فوت ولتر و فوت رسو از علماى معروف . [ سنهء 1193 هجرى - سنهء 1779 مسيحى ] آسيا - در اين سال كريمخان زند كه سالها به مرض سل مبتلا بود واقعهء بصره و قتل عليمحمد خان نيز او را نهايت مهموم كرده و بر مرض او افزود مع ذلك به تهيّهء لشكر فرستادن به بصره پرداخت و به حكام اطراف فرمان داد كه هريك به قدر مقدور قشون حاضر كنند و برادر خود صادقخان را كه ملقّب به استظهار الدوله بود به سردارى بصره نامزد كرد و سردار مزبور منزل به منزل رفته وارد ساحت بصره شد و به انتظام امور آن ساحت اشتغال جست . در اين ضمن قولنجى شديد عارض كريمخان زند گرديد ، عمهء حضرت آقا محمد خان برادرزاده را از ناخوشى وكيل اعلام كرد و حضرت آقا محمد خان به عزم شكار از شهر شيراز بيرون رفتند روز سيزدهم صفر اين سال كه به شهر برگشتند دروازه را بسته ديدند و معلوم شد كه كريمخان درگذشته است و زنديه از تفريق كلمه‌اى كه در ميان خود داشتند به خيال آن حضرت نيفتادند ، حضرت آقا محمد خان از همانجا با دو سه نفر دو اسبه تا طهران تاختند و در كاشان خزينهء كريمخان را كه از رشت مىآوردند و پانزده هزار تومان نقد و جنس مىشد تصرّف كردند و روز هفدهم صفر وارد ورامين شدند و در آنجا سران قاجاريه و خوانين ايلات در حوزهء اطاعت آن حضرت درآمده به مازندران رفتند . مدت حكمرانى كريمخان سى و سال هشت ماه و سه روز بود و به واسطهء اختلاف امراى زند سه روز نعش وى برجا ماند بازار و مسجد و كاروانسرا و حمّام و ساير ابنيهء وكيل در شيراز به متانت و استحكام معروفست . اروپا - ( اطريش ) - منازعه‌اى كه فيما بين اطريش و پروس واقع شده بود به مصالحه انجاميد ( انگليس ) - كوك بحرپيماى معروف در جزاير ساندويج به دست اهالى وحشى مقتول مىگردد ( روس ) - ملاقات سلاطين روس و اطريش به جهت اتّحاد بر ضدّ پروس ( ايطاليا ) - كوه آتش‌فشان وزوو طغيان و آتش‌فشانى